Vì sao trẻ hay nôn trớ? Giúp mẹ hiểu rõ 4 nguyên nhân và cách xử trí khoa học

Nôn trớ là hiện tượng phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, khiến không ít mẹ rơi vào trạng thái lo lắng, căng thẳng mỗi khi cho con bú xong. Tuy nhiên, không phải trường hợp trẻ nôn trớ nào cũng đáng ngại. Do đó, hiểu rõ nguyên nhân vì sao trẻ hay nôn trớ cũng như biết cách xử trí sẽ giúp mẹ chăm sóc bé dễ dàng hơn.

Nôn trớ ở trẻ là gì? Cách phân biệt nôn trớ sinh lý và bệnh lý

Nôn trớ là tình trạng sữa hoặc thức ăn từ dạ dày bị đẩy ngược lên thực quản và trào ra ngoài miệng một cách không chủ ý. Có hai dạng nôn trớ thường gặp là nôn trớ sinh lý và nôn trớ bệnh lý. Vậy vì sao trẻ hay nôn trớ?

Nôn trớ sinh lý là hiện tượng rất phổ biến ở trẻ dưới 1 tuổi, còn được gọi là ọc sữa. Lượng sữa trào ra thường ít, chỉ khoảng một vài thìa cà phê, chảy nhẹ ra từ khóe miệng của bé ngay sau khi bú hoặc khi bé vặn mình, rướn người. Khi nôn trớ, trẻ vẫn hoàn toàn vui vẻ, thoải mái, lên cân đều đặn và phát triển bình thường theo các mốc tiêu chuẩn.

Tình trạng này sẽ giảm dần và tự hết khi trẻ lớn hơn, thường là sau 6 tháng tuổi khi bé bắt đầu ăn dặm và hệ tiêu hóa hoàn thiện hơn. Đây là một biểu hiện tự nhiên khi bé lớn lên và không quá đáng ngại.

Ngược lại, nôn trớ bệnh lý là một dấu hiệu cảnh báo sức khỏe mà cha mẹ không thể bỏ qua. Thay vì trào ra nhẹ nhàng, trẻ sẽ nôn hoặc trớ rất mạnh, có thể phun sữa thành vòi, lượng sữa ra nhiều, có thể bằng cả một cữ bú và xảy ra bất cứ lúc nào, không chỉ sau khi ăn.

Một dấu hiệu đặc biệt nguy hiểm là chất nôn có màu sắc bất thường như màu xanh vàng của dịch mật, màu nâu cà phê hoặc lẫn tia máu. Đi kèm với đó, trẻ thường có các biểu hiện khác như quấy khóc dữ dội, đau đớn, lừ đừ, mệt mỏi, sốt, sụt cân hoặc không tăng cân, bỏ bú. Nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào, cha mẹ cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ ngay lập tức để được chẩn đoán và can thiệp y tế kịp thời.

Vì sao trẻ hay nôn trớ? 4 nguyên nhân phổ biến nhất

Dưới đây là 4 nguyên nhân phổ biến khiến trẻ sơ sinh hay bị nôn trớ.

Dạ dày còn non yếu, chưa hoàn thiện

Đây được xem là nguyên nhân hàng đầu khiến trẻ dễ bị nôn trớ. Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, hệ tiêu hóa vẫn đang trong giai đoạn hình thành và hoàn thiện. Dạ dày của trẻ lúc này có kích thước rất nhỏ và nằm ở vị trí cao hơn, có phần nằm ngang thay vì thẳng đứng như người lớn. Cấu trúc này khiến cho sữa dễ bị trào ngược lên trên khi dạ dày co bóp.

Yếu tố quyết định nhất chính là van tâm vị, một cơ vòng nằm giữa thực quản và dạ dày. Ở người trưởng thành, chiếc van này hoạt động như một cánh cửa một chiều, đóng chặt sau khi thức ăn đi xuống để ngăn trào ngược. Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ, cơ vòng này còn yếu và hoạt động chưa hiệu quả. Nó thường xuyên đóng không chặt, khiến cho sữa và không khí dễ dàng bị đẩy ngược từ dạ dày lên thực quản và ra ngoài miệng, gây ra hiện tượng ọc sữa.

Cho bé bú quá nhiều hoặc bú sai cách

Dung tích dạ dày của trẻ sơ sinh còn hạn chế nên nếu bé bú một lượng sữa nhiều, có thể gây ra tình trạng quá tải. Khi đó, dạ dày buộc phải co bóp mạnh để tống bớt lượng sữa dư thừa ra ngoài, dẫn đến nôn trớ.

Ngoài ra, kỹ thuật cho bú cũng tác động đến tình trạng nôn trớ ở trẻ. Nếu bé bú bình không đúng cách, ngậm vú giả có lỗ quá to, hoặc khi bú mẹ mà ngậm bắt vú không đúng, bé sẽ nuốt phải rất nhiều không khí cùng với sữa. Lượng không khí này chiếm chỗ trong dạ dày, tạo thành các túi khí. Khi bé vận động hoặc khi không khí tìm đường thoát ra ngoài qua đường miệng, nó sẽ đẩy luôn một lượng sữa đi theo, gây ra ọc sữa.

Trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) thực chất là hiện tượng nôn trớ sinh lý, gây ra bởi sự kết hợp của van tâm vị yếu và cấu trúc dạ dày chưa hoàn thiện. Hầu hết trẻ sơ sinh đều có GERD ở một mức độ nào đó, đây là điều hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, khi tình trạng này xảy ra với tần suất dày đặc, có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ.

Dị ứng hoặc không dung nạp sữa (lactose, protein sữa bò)

Một nguyên nhân khác giải thích vì sao trẻ hay nôn trớ có thể đến từ phản ứng của cơ thể với chính nguồn dinh dưỡng nạp vào. Dị ứng đạm sữa bò là một phản ứng của hệ miễn dịch khi nó nhận nhầm protein trong sữa bò là một chất gây hại và tấn công. Tình trạng này không chỉ gây nôn trớ mà thường đi kèm các triệu chứng khác trên da, hệ hô hấp và hệ tiêu hóa.

Mặt khác, không dung nạp thực phẩm, ví dụ như không dung nạp lactose, là một vấn đề của hệ tiêu hóa do thiếu hụt enzyme lactase để phân giải đường lactose trong sữa. Tình trạng này cũng gây ra các triệu chứng tiêu hóa như đầy hơi, chướng bụng, tiêu chảy và nôn trớ.

Cách xử trí khi trẻ bị nôn trớ đúng, khoa học

Ngay khi trẻ đang nôn trớ, việc đầu tiên mẹ cần làm là giữ bình tĩnh và nhẹ nhàng nghiêng đầu bé sang một bên. Việc này giúp ngăn sữa trào ngược vào đường thở, phòng tránh nguy cơ sặc sữa. Sau đó, dùng khăn mềm, sạch lau miệng và cổ cho bé. Mẹ đừng vội cho bé bú lại ngay lập tức, hãy để bé nghỉ ngơi và ổn định trở lại.

Để phòng ngừa nôn trớ, mẹ có thể thay đổi cách cho bé ăn. Thay vì cho bé bú một cữ thật no, hãy chia nhỏ các cữ bú trong ngày, mỗi cữ cách nhau khoảng 2-3 tiếng với một lượng sữa vừa phải. Điều này giúp dạ dày nhỏ bé của con không bị quá tải. Trong khi cho bú, dù là bú mẹ hay bú bình, hãy luôn giữ bé ở tư thế đầu cao hơn thân mình, tạo một góc khoảng 45 độ.

Sau khi bé bú xong, đừng đặt bé nằm xuống ngay. Hãy bế vác bé trên vai hoặc cho bé ngồi thẳng trong lòng mẹ, giữ yên tư thế này trong ít nhất 20-30 phút. Đồng thời, thực hiện vỗ ợ hơi cho bé một cách nhẹ nhàng. Mẹ có thể khum bàn tay lại và vỗ nhẹ vào lưng bé, giữa hai bả vai, cho đến khi nghe thấy tiếng ợ của con. Việc đẩy được không khí thừa ra ngoài sẽ làm giảm áp lực trong dạ dày và giảm đáng kể nguy cơ ọc sữa.

Ngoài ra, hãy chú ý đến môi trường xung quanh bé sau khi ăn. Tránh các hoạt động nô đùa mạnh hay thay tã ngay sau cữ bú. Nếu bé dùng sữa công thức và tình trạng nôn trớ kèm theo các dấu hiệu dị ứng, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ về việc đổi sang các loại sữa khác.

Cuối cùng, mẹ nên theo dõi cân nặng và tốc độ phát triển của bé định kỳ. Nếu bé vẫn tăng cân tốt, bú ngoan, ngủ ngon thì nôn trớ chỉ là hiện tượng sinh lý và sẽ tự hết khi trẻ lớn hơn. Tuy nhiên, nếu nôn trớ ảnh hưởng đến sự phát triển, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được hỗ trợ chuyên sâu, đảm bảo sức khỏe tốt nhất cho bé yêu.

Nếu mẹ còn bất kỳ câu hỏi nào, hãy liên hệ ngay đến số hotline 1900989862 để được Solechild giải đáp nhanh nhất nhé!